नेपाल सरकारका मातहत निकायका वेबसाइटहरुको दुर्दशा

नेपाल सरकारले आफ्ना काम कारवाहीहरु सम्पादन गर्दा कम कागजको प्रयोग गरेर गर्ने एउटा सुखद शुरुवात प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयबाट गरेको छ । यसै गरी सरकारी निकायहरुले सेवाग्राहीहरुलाई आफ्नो कार्यालयको परिचय तथा कार्यालय मार्फत प्रवाह हुने सेवाहरु तथा अन्य कुराहरुको जानकारी प्रदान गर्न वेबसाइटहरु समेत सञ्चालनमा ल्याएका छन् ।

यसै कुरालाई मध्यनजर गर्दै म पनि सरकारका विभिन्न निकायहरुको बारेमा जानकारी लिन तथा प्रदान हुने सेवाहरुको बारेमा जानकारी राख्न बेला बेलामा नेपाल सरकारका विभिन्न निकायहरुका वेबसाइटहरु visit गरि रहने मेरो बानी रहेको छ । यसै क्रममा मैले नेपाल सरकारका विभिन्न निकायका वेबसाइटहरुमा राखिएका Link हरु Click गर्दा नखुल्ने गरेको, कार्यरत कर्मचारीहरुको विवरण राखेको नपाइएको जसले गर्दा एउटा Email वा Phone call बाट हुन सक्ने कामका लागि पनि सेवाग्राहीहरुले सम्बन्धित कार्यालयमा नै पुग्नुपर्ने बाध्यता रहेको छ ।

यस्तै विभिन्न खालका समस्या नहोस् भनेर नेपाल सरकारले २०६८ सालमा नै सरकारी निकायको वेबसाईट निर्माण तथा व्यवस्थापन सम्बन्धी निर्देशिका २०६८ स्वीकृत गरी जारी गरेको छ जुन निर्देशिकाको पालना प्रायशः कुनै पनि सरकारी निकायको वेबसाइट निर्माण तथा व्यवस्थापन गर्दा अपनाइने गरेको पाइएको छैन । अरु निकायको त कुरा नै भएन प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयले समेत उक्त निर्देशिकाको क्रमसंख्या ५ (वेबसाइटमा राखिने विषयवस्तु), ६ (वेबसाइटको निर्माण तथा प्रस्तुतीकरण सम्बन्धी व्यवस्था) तथा १२ (सरकारी इमेलको व्यवस्था र प्रयोग) मा उल्लेखित कुराहरुको पालना गरेको पाइएन भने अन्य निकायको त के कुरा ।  यसका साथै अधिकांश सरकारी वेबसाइटहरुमा सुरक्षा खतरा अत्यधिक रुपमा रहेको छ र बेला बेलामा विभिन्न वेबसाइटहरु Hacked/Defacement भइरहेका कुरा त बेला बेलामा समाचारहरुमा आइरहेकै पनि हो ।

यसै गरी सोही निर्देशिकाको क्रमसंख्या ११ बमोजिम अनुगमनको जिम्मा पाएको विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय समेत निस्कृय रहेको अवस्था रहेको छ ।

यसै गरी सरकारी निकायहरुले सरकारी निकायका Data हरुलाई सुरक्षित रुपमा राख्न तथा सरकारका वेबसाइट/इमेल हरुलाई Hosting गर्ने जिम्मेवारी पाएको सरकारी निकाय राष्ट्रिय सूचना तथा सञ्चार केन्द्र (NITC) मार्फत वेबसाइट/इमेल Hosting नगराई अन्य निकाय तथा विदेशबाट समेत गराइ रहेको पाइएको छ । जसले गर्दा राष्ट्रको विकास निर्माणमा खर्च हुने रकम यस्ता कार्यमा प्रयोग भइरहेको छ भने जिम्मेवारी पाएको संस्था NITC का Server हरुको पूर्ण प्रयोग हुन सकेको छैन ।

माथि उठाइएका विषयवस्तुहरु कुनै निकाय विशेष प्रति लक्षित नगरिएको व्यहोरा जानकारी गराउँदै म के कुरामा आशावादी छु भने आउँदा दिनहरुमा नेपाल सरकारका निकायहरुका वेबसाइटहरु चुस्त, दुरुस्त तथा सेवाग्राहीहरुलाई सेवा दिन सक्षम भएर आउने छ ।

जय होस् ।